- Διαχρονικό μήνυμα υπέρβασης και ενότητας από την Ανατολική Μάνη
Με ταυτόχρονες κωδωνοκρουσίες όλων των εκκλησιών της Αρεόπολης στις 7:30 το πρωί, την έπαρση της ελληνικής σημαίας στην Πλατεία Αθανάτων και την επίσημη δοξολογία στον Ιερό Ναό Παμμεγίστων Ταξιαρχών, χοροστατούντος του Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτου Μάνης κ.κ. Χρυσοστόμου Γ΄, κορυφώνονται σήμερα οι πανηγυρικές εκδηλώσεις για την 205η επέτειο από την έναρξη της Ελληνικής Επανάστασης του 1821 στην Αρεόπολη, την ιστορική πρωτεύουσα του Δήμου Ανατολικής Μάνης (διοικητική πρωτεύουσα είναι το Γύθειο).
Τις εκδηλώσεις τιμά με την παρουσία του ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας, Κωνσταντίνος Τασούλας, ενώ τον πανηγυρικό της ημέρας θα εκφωνήσει ο συγγραφέας και ιστορικός, υπεύθυνος των Ιστορικών Αρχείων του Μουσείου Μπενάκη, Αναστάσιος Σακελλαρόπουλος. Θα προηγηθεί χαιρετισμός του δημάρχου Ανατολικής Μάνης, Πέτρου Ανδρεάκου, υπό την ηγεσία του οποίου διοργανώθηκε ένα οκταήμερο εκδηλώσεων ιδιαίτερης ιστορικής και πολιτιστικής σημασίας.
Από το Γύθειο έως την Αρεόπολη, τον Διρό και το Λιμένι, η Ανατολική Μάνη έζησε ημέρες ιστορικής μνήμης και δημιουργικής αναβίωσης του παρελθόντος αυτές τις ημέρες: θεατρικές παραστάσεις, εκθέσεις ιστορικών κειμηλίων, αναπαραστάσεις ιστορικών γεγονότων από μαθητές, επιμνημόσυνες δεήσεις, παρελάσεις, τραγούδια, καθώς και Φεστιβάλ Παραδοσιακών Χορών και εσπερίδες αφιερωμένες στα γεγονότα των χρόνων της Απελευθέρωσης.
Κορυφαία στιγμή των εκδηλώσεων αποτέλεσε η εσπερίδα του Σαββάτου (14/3) στο Κλειστό Γυμναστήριο Αρεόπολης με πολυπληθές ακροατήριο και θέμα: «1821–1831: Μάνη και Ελλάδα στα πρώτα δέκα χρόνια», με ομιλητές τον Κρητικό πολιτικό επιστήμονα Ευτύχη Βαρδουλάκη, τον Σουλιώτη δικηγόρο Γρηγόρη Κοσσυβάκη, την ιστορική συγγραφέα Σοφία Μιχαλοπούλου και τον εκδότη της Αδούλωτης Μάνης Γιώργο Δημακόγιαννη.
Στο άνοιγμα της εκδήλωσης, ο δήμαρχος Ανατολικής Μάνης ανακοίνωσε μια πρωτοβουλία έντονου συμβολισμού: Με ομόφωνη απόφαση του Δημοτικού Συμβουλίου, στο πλαίσιο των εορτασμών της 17ης Μαρτίου θα τιμηθούν από κοινού δύο ιστορικές προσωπικότητες που σημάδεψαν την πρώτη μεταεπαναστατική δεκαετία — ο Ιωάννης Καποδίστριας και ο Πετρόμπεης Μαυρομιχάλης. Μάλιστα, μέσα στο 2026 ο Δήμος Ανατολικής Μάνης προγραμματίζει την ανέγερση μνημείου αφιερωμένου και στους δύο.
«Η πρωτοβουλία αυτή δεν αποσκοπεί στην εξίσωση των ιστορικών τους ρόλων ούτε στη διαγραφή της ιστορικής μνήμης. Αντιθέτως, επιχειρεί να αναδείξει την πολυπλοκότητα της Ιστορίας και να υπενθυμίσει ότι τα έθνη ωριμάζουν όταν κατορθώνουν να συμφιλιωθούν με το παρελθόν τους» τονίζεται μεταξύ άλλων στην ομιλία του δημάρχου Πέτρου Ανδρεάκου.
― Σχεδόν δύο αιώνες μετά τα τραγικά γεγονότα που συνδέθηκαν με τη σύγκρουση των δύο ανδρών, η Μάνη φαίνεται να επιχειρεί μια πράξη ιστορικής υπέρβασης. Ίσως, βαθύτερα, να πρόκειται για μια σιωπηλή αναζήτηση συμφιλίωσης με το τραυματικό παρελθόν — μια προσπάθεια να κατευναστούν, έστω και αργά, οι Ερινύες της Ιστορίας στο όνομα της εθνικής ενότητας. Άλλωστε, όπως προειδοποιούσε ήδη από τον «Ύμνο εις την Ελευθερίαν» ο Διονύσιος Σολωμός:
«Εάν μισούνται ανάμεσό τους δεν τους πρέπει ελευθεριά».
Από τη σύγκρουση στη συμφιλίωση: το μήνυμα της Μάνης για τον Καποδίστρια και τον Πετρόμπεη
Στον χαιρετισμό του το Σάββατο (14/3) κατά την εκδήλωση στο Κλειστό Γυμναστήριο Αρεόπολης, ο δήμαρχος Ανατολικής Μάνης, Πέτρος Ανδρεάκος, προανήγγειλε μια πρωτοβουλία έντονου συμβολισμού: Την κοινή τιμή στον Ιωάννη Καποδίστρια και τον Πετρόμπεη Μαυρομιχάλη, ακόμη και με κοινό μνημείο. Με σχεδόν διακόσια χρόνια ιστορικής απόστασης, η Μάνη φαίνεται να επιχειρεί μια πράξη συμφιλίωσης με το τραυματικό παρελθόν. Ίσως, βαθύτερα, να είναι μια σιωπηλή αναζήτηση ιστορικής λύτρωσης — μια προσπάθεια να κατευναστούν, έστω και αργά, οι Ερινύες της ιστορίας στο όνομα της εθνικής ενότητας:
«Εάν μισούνται ανάμεσό τους
δεν τους πρέπει ελευθεριά.
Διονύσιος Σολωμός
«Ύμνος εις την Ελευθερίαν»
Το 2021 η ΕΛΛΑΔΑ τίμησε με ιδιαίτερη λαμπρότητα τη συμπλήρωση 200 ετών από την έναρξη της Ελληνικής Επανάστασης του 1821, η οποία οδήγησε στην ίδρυση του σύγχρονου ελληνικού κράτους. Οι επετειακές εκδηλώσεις ανέδειξαν τη μακρά ιστορική διαδρομή δύο αιώνων, προβάλλοντας τις προκλήσεις, τις επιτυχίες και τη διαχρονική συμβολή της Ελλάδας στον σύγχρονο κόσμο.
Πέντε χρόνια αργότερα, βρισκόμαστε σήμερα ενώπιον μιας ακόμη ιστορικής καμπής. Λίγο πριν τη συμπλήρωση διακοσίων ετών και από τις τρεις ιστορικές μάχες της Μάνης –και ειδικότερα της Βέργας, του Διρού και του Πολυάραβου– καλούμαστε όχι μόνο να θυμηθούμε την ιστορία, αλλά και να την προσεγγίσουμε με ουσιαστικό αναστοχασμό.
Να αναστοχαστούμε πως η Ιστορία δεν αποτελεί απλώς ένα σύνολο γεγονότων, αλλά ζωντανή μνήμη, ευθύνη και συλλογική συνείδηση. Στη μακρά πορεία των δύο αιώνων από την Ελληνική Επανάσταση του 1821 υπήρξαν στιγμές δόξας και δημιουργίας, αλλά και περίοδοι διχασμού, οι οποίοι τραυμάτισαν κατά καιρούς την εθνική μας συνοχή και άφησαν βαθύ αποτύπωμα ακόμη και πάνω σε σημαντικές προσωπικότητες του Αγώνα.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η σύγκρουση μεταξύ του Κυβερνήτη Ιωάννη Καποδίστρια και του Πετρόμπεη Μαυρομιχάλη.
Σήμερα, πέρα και πάνω από κομματικές ταυτίσεις, ιδεολογικές αγκυλώσεις και ιστορικές αντιπαραθέσεις, έχουμε χρέος να συμβάλουμε στην υπέρβαση του διχασμού, με ωριμότητα, αυτογνωσία και αίσθημα δικαίου.
Και ο τόπος μας, η Μάνη, σύμβολο έναρξης του Αγώνα και της Ελευθερίας, μπορεί και πρέπει να στείλει ένα διαχρονικό μήνυμα ενότητας.
Για τον λόγο αυτό, το Δημοτικό Συμβούλιο Ανατολικής Μάνης, με ομόφωνη απόφασή του, συμφώνησε να προχωρήσει σε μια πράξη βαθύτατου συμβολισμού, ώστε στο πλαίσιο των εορταστικών εκδηλώσεων της 17ης Μαρτίου 1821 να τιμηθούν από κοινού οι δύο πρωταγωνιστές εκείνης της κρίσιμης εθνικής ιστορικής περιόδου.
Πρόκειται για δύο ιστορικές προσωπικότητες που συνδέθηκαν με μια από τις πιο οδυνηρές στιγμές της νεότερης ιστορίας μας. Δύο άνδρες που, ο καθένας με τον δικό του τρόπο, υπηρέτησαν το όραμα της ελευθερίας και της συγκρότησης του ελληνικού κράτους.
Η κοινή τιμητική αναφορά στους δύο ιστορικούς πρωταγωνιστές δεν αποσκοπεί στην εξίσωση των ιστορικών τους ρόλων ούτε στη διαγραφή της ιστορικής μνήμης. Αντιθέτως, υπηρετεί την ανάδειξη της πολυπλοκότητας της Ιστορίας και την αποδοχή ότι ένα έθνος ωριμάζει όταν συμφιλιώνεται με το παρελθόν του.
Η πρωτοβουλία αυτή αποτελεί μια σιωπηλή αλλά ισχυρή υπενθύμιση ότι η ενότητα συνιστά προϋπόθεση προόδου. Οι μεγάλες στιγμές της ιστορίας, όπως εκείνες που συνδέονται με την Ελληνική Επανάσταση του 1821 και τον αγώνα για την ελευθερία, δεν πρέπει να αποτελούν αφορμή διχασμού, αλλά γέφυρα συνεννόησης και ιστορικής αυτογνωσίας.
Πέτρος Ν. Ανδρεάκος
Δήμαρχος Ανατολικής Μάνης»
